Omschrijving van kunstwerk en stichting.
De Stichting Monument voor Jonge Verkeersslachtoffers heeft een opdracht
verleend aan de heer Karoly Szekeres, kunstenaar te Deventer. Deze opdracht
houdt in het vervaardigen van een kunstwerk voor Jonge Verkeersslachtoffers.
Dit kunstwerk is geplaatst in Nuenen, in de openbare ruimte, op een plek die
door veel mensen bezocht wordt, en is in Nederland het eerste monument
speciaal voor jonge verkeersslachtoffers.
Aanleiding
Het gebeurt steeds vaker dat naar aanleiding van een dodelijk
verkeersongeluk op de fatale plek een zogenaamd berm-monumentje wordt
opgericht. Zo ook voor de 16-jarige Ted Alfrink uit Nuenen. De vele reacties
op dit eenvoudige gedenkteken deden vermoeden dat een kunstwerk een
belangrijke functie kan hebben in het proces van waarschuwen voor en
herdenken van ernstige verkeersongevallen. Dit werd bevestigd toen het idee
werd voorgelegd aan een groot aantal jongeren die op enigerlei wijze bij een
ongeval betrokken zijn.
Aanpak
Na het inwinnen van informatie over de te volgen aanpak bij de NBKS en
enkele bevriende kunstenaars is toen een stichting opgericht die zichzelf
drie doelen heeft gesteld: het kiezen van een kunstenaar, het inzamelen van
de middelen en de realisatie van het kunstwerk. De bestuursleden zijn
vrijwilligers en hebben in hun dagelijks werk verder geen activiteiten
gerelateerd aan kunst in de openbare ruimte. Zij hebben wel veel mensen
weten te inspireren mee te helpen. Jong en oud spannen zich in om de
middelen in te zamelen.
Voorbereiding
De gemeente Nuenen heeft een eenvoudig toegankelijke plek toegewezen. Er
komt veel verkeer langs. Het is een plaats waar de jeugd iedere morgen op
elkaar wacht op samen naar school te fietsen.
In een aantal gesprekken met de jongeren uit de doelgroep, waarin veel
gebruik is gemaakt van voorbeelden van verschillende vormen van hedendaagse
kunst, bleek de voorkeur uit te gaan naar een figuratief kunstwerk waar men
zich mee zou kunnen identificeren. Alom werd de wens uitgesproken dat het
kunstwerk eenvoudig toegankelijk moet zijn en zonder veel uitleg kan leiden
tot herkenbare emoties rondom verslagenheid en verdriet maar ook hoop voor
de toekomst.
Verschillende kunstenaars in Nederland zijn benaderd met deze open wens,
slechts bepaald door de doelgroep. De ideeën van zes van deze kunstenaars
zijn weer met veel jongeren besproken. Ook de mening van de kunstcommissie
en .harde. factoren als prijs, risico, tijdsspanne en materiaalkeuze zijn
meegewogen. Uiteindelijk is gekozen voor het idee van Karoly Szekeres, een
beeldhouwer uit Deventer.
Het kunstwerk
Geheel in zijn eigen stijl stelde Karoly Szekeres een naturalistische
beeldengroep voor van jonge mensen die .tegenslag, troost en toekomst.
uitbeelden. Hij heeft daaraan een zeer belangrijke toevoeging gedaan in de
vorm van een muur die bepalend is voor de sfeer en beleving van het
kunstwerk. Deze muur vormt een schril contrast tussen het razende verkeer
aan de ene kant en de rust van het water aan de andere kant. Het idee is
eigentijds en sprak zeer veel mensen aan.
Bezoekers van het kunstwerk vinden er rust en troost. Alleen al de
beeldengroep gaat interactie aan met de mensen. Op veel niveaus is er
verrassing en ontdekking mogelijk. Er zijn meerdere dimensies. Vanaf de weg
is het monument bescheiden. Het ingetogen karakter van de beeldengroep maakt
nieuwsgierig. Er is sprake van een drama. Kom je dichterbij dan zal de
emotie van de figuren zichtbaar worden. Er is een verhaal. Iedereen kan zich
met tenminste een van de figuren indentificeren. Aan de achterkant van de
muur blijkt dan een prettige verblijfsplaats te zijn, met bankjes, rust en
water. Ineens sta je lager dan de figuren en kijk je de teneergeslagen
jongen in het gezicht. Een persoonlijk contact. Als je gaat zitten verdwijnt
het verkeerslawaai en merkt de bezoeker de rust van het water op en de
natuurlijke schoonheid van de omgeving. Op de muur staan teksten die de
mensen uit de doelgroep zijn geschreven. Die nodigen uit tot verdieping en
bezinning. De beeldengroep wordt uitgevoerd in brons, op ware grootte. Dat
betekent dat mensen die op de muur plaatsnemen deel worden van het kunstwerk
en zodoende laten zien dat het leven doorgaat. De muur is bekleed met groen
graniet. Een hard onwrikbaar materiaal, uitgevoerd met een ruwe huid.
Hiermee wordt de kwetsbaarheid van het zachte menselijk lichaam benadrukt.
Slechts op het eerste gezicht is dit een vrij klassiek kunstwerk. Het heeft
door zijn bijzondere aanpak echter een zeer vernieuwend karakter. De
speciale invloed van de jonge doelgroep is kenmerkend en vrij uniek te
noemen. De kunstenaar heeft middels meerdere gesprekken met jongeren vooraf
een goed beeld gekregen van hun wensen, en die weten in te passen zonder dat
daardoor zijn eigen autonome stijl hoefde te worden aangepast. Het is
bijzonder dat gedurende het hele traject overleg is gevoerd met jongeren.
Van de opdrachtomschrijving, de keuze van de kunstenaar, tot het
modelzitten. Van de ideeën voor en uitvoering van acties voor inzameling van
gelden.
Draagvlak
Inmiddels is onder particulieren en bedrijfsleven veel geld ingezameld voor
dit project. Er bestaat een grote belangstelling en er is al veel
publiciteit geweest op radio en TV en in regionale en zondagskranten. Heel
veel mensen steunden in woord en daad het initiatief. Uit de reacties bleek
dat mensen niet alleen het doel wilden steunen, maar ook het kunstwerk op
zich wilden realiseren. De stichting ontving hulp van veel mensen. Ook
scholen, bedrijven en andere instellingen spanden zich in. Een groot deel
van de benodigde middelen is in natura opgebracht.